Thông tin ebook
Tên truyện : Xung Kích
Tác giả : Nguyễn Đình Thi
Thể loại : Văn học trong nước
Nhà xuất bản : Kim Đồng
Tủ sách Vàng
Năm xuất bản : 2001
Số trang : 191
Kích thước : 10,2 x 15,2 cm
Trọng lượng : 95 gr
Số quyển / 1 bộ : 1
Hình thức bìa : Bìa mềm
Giá bìa : 6.000 VNĐ
---------------------------------Chia sẽ ebook : http://downloadsachmienphi.com/
Tham gia cộng đồng chia sẽ sách :
Fanpage : https://www.facebook.com/downloadsachfree
Cộng đồng Google : http://bit.ly/downloadsach
Mục Lục
I.
II.
III.
IV.
V.
VI.
VII.
VIII.
IX.

X.

I.

Trong ánh trăng suông, gió bấc tràn xuống thung lũng. Những khu rừng ào ào như sóng biển. Những
rặng trẩu trút lá tới tấp. Mấy chiếc lá bàng cuối cùng quạt lên quạt xuống rối loạn trên cành. Ở ngã ba
đường vào làng Chanh, cái khuôn cửa sổ liếp của đồn công an lù mù ánh đèn hoa kỳ. Rét quá. Anh
công an viên quàng chăn ngồi lim dim. ánh đèn dầu vàng hoe tỏa một khoanh tròn trên mặt bàn. Cái
đồng hồ báo thức kêu lạch tạch, tiếng nghe hân rỉ, cũ kỹ. Gió bấc thổi lộng lên từng hồi dài. Phía xa,
đêm khuya bỗng ồn ào. Anh công an viên tỉnh hẳn buồn ngủ, vặn to ngọn đèn. Tiếng ồn ào mỗi lúc một
gần. Như một thác nước đang tung bọt chạy tới. Tiếng lộc cộc. Tiếng véo von. Một tiếng hát nghe rõ.
Anh em ơ... ầm ầm tiếng người reo hò... ơ...ơ... Tiếng hát bổng lên ỏn ẻn. Mây che cho bóng trăng
mờ... ờ. Ta giữ bí mật ta mò... ò đi đêm ối anh chị em ơi... Cái xe bò đã lộc cộc tới. Áo tơi, mũ dạ
rách, áo ba-đờ-xuá cũ mướp lùng thùng, bao gạo, chiếu buộc chéo người, chăn dạ khoác chéo vai,
khăn vuông, quang, thúng, nón, rầm rập đi qua khuôn cửa sáng trăng lờ mờ.
- Ô tô đây! Ô tô hai bánh của Việt Nam đây !
- Mát quá, sướng cả ruột.
- Mát đến tận tim phổi, ông bà ông vải ơi.
- Hòm gì mà nặng bỏ bố thế không biết!
- Bí mật, bí mật...
Bỗng đám người đứng dừng lại.
- Thôi hết đường nhựa! Đường đất đây. Lối rẽ đây rồi!
- Chà! Bên kia có đường goòng anh em ạ.
- Có cái xe goòng mà đẩy một lèo nhỉ.
- Tối om om, đi đứng thế nào!
Gặp một anh bộ đội từ mé rừng tối đi ra, họ ùa đến.
- Đường vào làng Chanh đây phải không đồng chí?
- Đi đi chứ, đứng lại làm gì như phỗng đá ấy!
- Có cầu cống gì không hả anh?

- Tướt bơ rồi. Cách bốn cây có cái cầu gãy.
- Liệu có bằng cái cầu hôm qua không?
- Ào đi!
- Đi chuyến dân công này về bu cháu tịt mất một lứa đẻ đấy các cụ ạ.
- Anh phải gió, chân với tay!
- Gớm chị, nhỡ một tí mà.
- Cái gì thế?
- Thôi thôi nhanh lên các anh chị ơi!
Cái xe bò chồm lên, rẽ vào con đường nhỏ, bánh gỗ nện khấc khấc xuống những ổ gà. Lại một đám
xe bò. Một tốp gánh vã, hai người một két gỗ trắng. Có két to, bốn người gánh ríu vào nhau. Tiếng thở
hồng hộc. Tiếng xuýt xoa vì rét. Những cánh tay cuồn cuộn gân, những mảng sườn phanh trần, áo tả tơi.
"Nhanh lên, đi nhanh lên, anh chị em". Anh công an viên quàng chăn ngồi lim dim trước ngọn đèn.
Người ở đâu đổ ra lắm thế! Mấy nghìn mấy vạn. Cứ như thế này suốt đến sáng...
- Đây là đường đi Thái Nguyên phải không anh?
Anh công an viên ngẩng mặt lên, giật mình. Một bóng to lớn đứng lấp cả bên ngoài. Đồng chí bộ đội
mang mũ sắt, mặt to và đen trũi, hai mắt húp lên đỏ ngầu. Đằng sau lố nhố năm sáu bóng mũ sắt nữa.
Giầy đinh lộp cộp trên đường nhựa. Anh công an viên gật đầu:
- Các đồng chí về đâu?
- Rét quá, vào ngồi nhờ anh một tí.
Anh bộ đội kéo giày bước vào. Bốn năm anh vào theo. Một anh ngồi phịch xuống đất, tựa lưng vào
vách, kéo cái cổ áo "bờ-ludông" lên, gục đầu xuống hai cánh tay. Họ bật lửa, châm thuốc lá. Mùi thuốc
thơm như dứa bay đầy nhà. Một anh vò cái bao thuốc lá nhấp nhoáng trong tay, vứt ra đường, ầm ừ
một tiếng "hết". Anh công an viên tỉnh như sáo, ngực đập thon thót. Đúng mùi thuốc lá ta-bo, chiến lợi
phẩm trên Cao Bằng, Lạng Sơn kỳ vừa rồi. Khéo các "tướng" đây! Đúng các "tướng" đây rồi. Từ con
đường làng Chanh kéo ra theo hàng một mấy chục anh bộ đội lùi lũi, chân bước mỏi mệt, súng quàng
vai. Ra tới đường nhựa, họ đứng lại nhìn quanh, rồi lại im lặng đi thong thả, lừ đừ, về phía xuôi. Hai
tiểu đội, ba tiểu đội, dòng bộ đội dài ra mãi. Anh công an viên trong lòng như múa lên: bộ đội "trên
ấy" về đây! Trông anh nào cũng cồm cộm những súng đạn, vai lưng to lù lù. Sắp "có chuyện to" dưới
xuôi rồi! Mấy anh bộ đội vào ngồi nghỉ nhờ đã gục đầu lên cánh tay mà ngủ. Con đường làng Chanh
nhỏ hẹp chật ních những người chen vào nhau mà đi: bộ đội kéo ra, dân công kéo vào. Càng tới gần
cái cầu gẫy càng ứ người lại. Từng đám lửa lớn rắc tàn bay lả tả, dân công ôm đầu gối ngồi sưởi.
Tiếng kêu, thét, cười, nói vo vo như trong một tổ ong. Cầu gẫy chưa sửa, mới bắc được có hai ba cây

gỗ lớn ngang qua suối sâu tối om. Đám dân công ùn ùn đến.
- Đợi anh em bộ đội qua hết đã.
- Ới trời ơi thế thì đợi đến sáng!
- Bên kia còn đen ngòm cả kia kìa. Súng như lá tre!
- Cứ sang đi, nhờ các anh ấy một tí.
- Có mấy cây gỗ tròn thu lu trơn tuột sang thế nào được.
- Rỡ các két gỗ xuống, cho sang trước rồi khiêng xe sang.
- Lội suối có được không?
- Cái cầu nó ứ nước sâu đến ngực, ướt hết hàng mất.
- Tao sang đây. Các anh cho tôi nhờ với.
Một ông già xương xẩu è một tiếng, nhấc cái két lên vai, xăm xăm bước lên, hai chân đạp lên những
cây gỗ. Bộ đội dừng lại bên kia. Ông già đi nhanh năm sáu bước trên cầu. Những cây gỗ rung rung.
Hai ống chân cũng rung rung. ánh đuốc nhoài lên phía trước ông già, những cây gỗ đỏ dài ra, như cựa
quậy. Ông già lại è một tiếng, đi lên ba bốn bước. Tiếng ông thở dốc, hai đầu cầu nghe cùng rõ. Những
dây gân cổ kéo hết cả lên. Sang gần hết cầu, ông chìa một cánh tay ra với với. Một anh bộ đội đón tay
ông cụ kéo lên, đỡ cái két trên vai ông, đặt xuống. Ông lão lòng khòng chưa đứng thẳng lên được, lấy
ống tay áo chùi râu.
- Hề! Sang đi chứ!
Đuốc lửa cháy càng to, bốn năm người dân công vác két nặng rập rình trên những cây gỗ. Bóng tối
bên kia cầu im lặng. Bộ đội đứng hàng một sát vào nhau, chân rậm rịch, người sau tựa đầu vào ba lô
người trước, ngủ gà ngủ gật. Dòng bộ đội dài dằng dặc, không biết đến tận đâu mới hết. Từng quãng,
năm bảy anh ngồi hơ tay chung quanh mấy đống lửa nhỏ bạt gió. Một tiếng huýt sáo văng vẳng khi xa
khi gần. Càng xa dần cái cầu gãy, càng im lặng. Các đơn vị ở dưới phải đợi lâu, chiến sĩ đã ngồi tựa
vào bờ cỏ mà ngủ say. Nhiều trung đội đã cho anh em bỏ chăn ra nằm. ánh trăng mờ xám trên những
chiếc chăn dạ mỏng. Tất cả đều im lìm. Lâu lâu, lẫn với tiếng gió, truyền đi một tiếng xì xào.
- Truyền lên, đi nhanh không đứt liên lạc.
- Đi nhanh không đứt liên lạc. Ở một lùm cây tối om, lập lòe một chấm lửa thuốc lá. Khói thuốc lá
mán hăng hắc. Chấm lửa mỗi lần đỏ lên lại chiếu thoáng hai chấm mắt đen, đôi lông mày rậm và hai gò
má nhọn dài dài dưới vành mũ sắt. Anh bộ đội ngồi hút thuốc mải nghĩ điều gì, một người bạn đến bên,
anh vẫn không để ý. Người bạn vỗ vai anh gọi:
- Sản, cho tao tí lửa.

- Ờ, Kha đấy à?
Bóng hai người hý hoáy. Chấm lửa biến thành hai chấm lửa, phì phèo. Tiếng Kha hỏi:
- Mày không ngủ à?
Sản trả lời:
- Tao mệt quá không ngủ được... Kha bấm đèn pin soi đồng hồ tay:
- Gần một giờ rồi. Thế này thì đến sáng chưa tới nơi. Tàu bay nó lại cù cho bỏ mẹ... Thằng Độ ngáy
không chịu được... Bộ đội ngủ cả rồi...
- Ừ...
Sản ầm ừ rồi lại ngồi im như đang nghĩ chuyện khác. Trong bóng tối tiếng Kha lại bồn chồn:
- Mệt thế này đánh đấm ra làm sao. Đi mười một đêm liền rồi.
Sản vứt điếu thuốc lá đã cháy đến tận ngón tay, và khẽ nói:
- Kha này, tao lên trên kia xem thế nào. Sao nó không cho lội suối.
- Rét bỏ mẹ! - Cởi truồng một tí thôi. Đến sớm tha hồ ngủ bù.
Sản cúi xuống ho mấy tiếng, bàn tay ngượng nghịu đưa lên kéo cổ áo. Rừng lại ào ào một cơn. Sản
đứng lên. Ánh đuốc hắt tới, trông rõ ống tay áo bên phải lòng thòng, không có bàn tay. Sản đi nhanh lên
mé đầu cầu. Trăng đã lặn. Bộ đội sờ vào lưng nhau, giậm chân dò đường đi lên dần dưới những vòm
lá tối mịt. Hai đầu cầu đuốc đốt bùng bùng. Dân công vẫn vác những két trắng kéo qua mấy cây gỗ bắc
cầu trên cao. Dòng suối ộp oạp, lõm bõm tiếng người lội.
- "Quẩn cời" đi thôi.
- Làm gì mà như cô dâu mới thế.
- Úi chà chà rụng nửa người rồi. Nước đá, nước đá.
- Khéo ướt súng tao.
- Túm áo lên, nước đến vú đấy.
- Cậu Thông đứng giữa suối này mà ngủ tớ mới cho là giỏi.
- Các chị trên kia đừng cười chúng tôi nhé.
Thông vén áo đến ngực, quàng cái quần vào cổ, buộc hai ống quần lại như phu-la. Anh bưng cả ba-

lô, súng, xẻng, nhảy ào xuống nước, cười như nắc nẻ. Nước bắn tung lên tận bờ. Trên bờ dốc, mấy chị
dân công ngồi sưởi quanh đống lửa, khúc khích đấm lưng nhau thùm thụp. Một chị táo bạo:
- Đứa nào cười các anh, chúng em vả vào mồm ấy chứ.
Thông vừa lội vừa hét:
- Hoan hô! Hoan hô! Chị nào đấy!
Qua được khúc suối sâu, anh nào lên đến bờ cũng răng đánh lập cập, xỏ vội cái quần.
- Tổ keo sơn ta lên cả chưa? Cốc đâu? Mẫn đâu?
- Phi nước đại lên! Gần ra đến đường nhựa rồi.
Họ bưng thắt lưng, giữ xẻng bên sườn cắm đầu chạy.
Ngoài ngã ba, ngọn đèn dầu hỏa đồn công an xanh lù mù chỉ còn bằng hạt đậu. Chân người chạy theo
dọc con đường goòng, vượt qua cái cầu sắt nhỏ làm bằng đường ray kêu cốp, cốp, cốp, cốp. Gió bấc
lay mấy bụi tre, cành lá cong xuống bần bật. Sản qua đồn công an nhòm vào một giây, nhấc cái đèn
khêu to ngọn châm điếu thuốc lá. Cốp, cốp, cốp, cốp, bộ đội vẫn chạy trên đường goòng, từng bóng
vút qua Lũy tre. Anh công an giật mình, mở to hai con mắt đờ đẫn buồn ngủ. Sản nghịch ngợm quay
tròn ống tay áo, lững thững đi qua đường nhựa. Con đường rộng thênh thang, trăng trắng. Gió vu vu.
Mé dưới, mấy nếp nhà lá xiêu vẹo tối đen. Tiếng Kha gọi "Chờ tao, Sản ơi". Cái đồng hồ báo thức
trên mặt bàn anh công an chỉ ba giờ sáng. Bộ đội chạy nhanh trên đường goòng. Cái cầu sắt nhỏ run
lên, những thanh đường ray chạm vào nhau kêu đều đều như đánh nhịp. Cốp, cốp, cốp, cốp.

II.

Mờ mờ sáng, tới vị trí trú quân, Sản triệu tập các chi ủy viên đến hội ý. Họ ngồi một vòng tròn giữa
những bụi sim, trên một sườn đồi. Chung quanh, bộ đội ồn ào xếp ba-lô, súng đạn, rải chăn nằm. Họp
được một lúc thì chỉ còn nghe tiếng ngáy khò khò trong các bụi rậm. Đến vấn đề đi lấy gạo, Sản đọc
xong cái thông tri của tiểu đoàn, các cán bộ ngồi thẳng cả dậy. Trung đội trưởng Hiếu nhíu lông mày,
đập đập cây gậy trúc vào gót giày, lạnh lùng xoa râu mép, vẻ chán ngán như bảo:
"Đấy tùy các ông đấy! Không nên nói nhiều, nói lại mang tiếng là không kỷ luật!".
Đại đội phó Độ cau đôi mày rậm, nhìn hết người nọ đến người kia, như sắp chồm lên:
- Chúng mày xem! Chúng mày xem!
Tôn "rùa" vẫn chậm chạp, bóp trán nghĩ mãi một cách khó khăn rồi hỏi:

- Thế nhỡ tác chiến ngay thì lấy đâu ra người? Tôi vẫn còn nhớ Khau Luông. Lo lắm.
Độ bỗng đỏ mặt, râu ria động đậy tất cả:
- Sao lại cứ sát đến tác chiến là bộ đội đi vác gạo! Bộ đội mệt, không đánh được, ai chịu trách
nhiệm!
Tôn dừng lại cho Độ nói xong lại vừa nhăn trán, vừa nói vừa cố nghĩ thêm:
- Trung đội tôi quá nửa khập khiễng. Đói ngủ, anh cứ trông anh em thì biết. Mắt mũi húp cả lên.
Mười hai đêm nay hành quân hỏa tốc, thật mấy đêm về sau này đi bằng tinh thần chứ không phải đi
bằng chân nữa.
Mặt Sản hiện lên vẻ nghiêm khắc. Trông anh chính trị viên càng gầy. Sản nói thong thả:
- Đồng chí Độ nói thế không được. Vấn đề cung cấp về đây có những khó khăn mình chưa biết. Tôi
thấy phải giải thích cho anh em hiểu thôi. Mỗi trung đội lấy đi một tiểu đội. Đại đội bộ, văn phòng,
liên lạc, quân y cũng cho đi.
Hội nghị im lặng. Hiền vuốt cái gậy trúc giơ lên nhìn chữ tên của anh khắc ở đầu gậy nhẵn bóng.
Ông Sản mà tai tái mặt như thế thì đừng có lôi thôi. Mà ông cụt cũng gớm lắm. Đại đội bộ cũng đi thì
còn ai nói vào đâu! Sản quay lại tìm anh tiểu đội trưởng Na. Na ngồi xếp bằng tròn đằng sau, đen bóng
như ông hộ pháp. Sản hỏi:
- Anh Na thấy thế nào?
- Tôi thấy hết gạo thì phải đi lấy thôi. Mệt bây giờ còn hơn mấy hôm nữa nhịn đói.
Bộ mặt vuông to của Na dưới vành mũ sắt nở ra một nụ cười thật thà. Mỗi lần khó khăn, thấy Na, Sản
bao giờ cũng vững lòng hơn. Kha từ nãy không nói cũng vứt mẩu thuốc lá, nhô ra, ủng hộ cho đồng chí
chính trị viên của mình:
- Từ khi bắt đầu đi, trung đoàn đã nhắc đi nhắc lại, tranh thủ thời gian, bí mật. Chúng mình đi ngày
đêm về đến đây rồi có mỗi vấn đề gạo không làm tròn là thế nào?
- Làm thì vẫn làm tròn, Hiền quay lại anh đại đội trưởng, nói mát mẻ. Chúng tôi chỉ sợ quân số hao
hụt...
Độ gật mạnh, lao ngay theo ý của Hiền:
- Trông thấy rõ hao hụt còn sợ cái gì? Đồng chí bí thư phải làm thế nào. Hỏi cho ra nếp tẻ hẳn hoi
chứ! Mấy ông cung cấp cứ quần mãi bộ đội à!
Sản đập đập bút chì lên cuốn sổ tay kẹp giữa hai đầu gối rồi ngẩng lên:
- Qua vấn đề khác.

- Yêu cầu đại đội phát đủ sinh hoạt phí cho anh em. Gạo thì tạm đủ, nhưng anh em thiếu thức ăn. Từ
hôm đi, mấy lần phải ăn muối trắng.
Hiền còn chưa hết khó chịu, nhưng nói vẫn nhẹ nhàng:
- Tôi xin nhắc đồng chí bí thư vấn đề tiểu đội trưởng Tá.
- À, Tá sao, anh Hiền?
- Càng về gần dưới này, tinh thần càng xuống. Anh ta có lúc nhắc đến chuyện xin giải ngũ. Đề nghị
anh đổi lên đại đội bộ, để chỗ tôi sợ không lợi.
Độ đập quyển sổ xuống:
- Đổi cái gì? Thằng nào nhát thì tống về đại đội bộ à!
- Đưa nó ra kỷ luật! Cán bộ gì thế!
Sản cúi ghi trên sổ tay: "Chú ý gặp cậu Tá".
- Không thể điều động hấp tấp như thế được, anh Hiền có thấy không? Trưa anh bảo Tá lên gặp tôi.
Sản nghĩ:
"Đồng chí Hiền cũng cần được theo dõi và giúp đỡ hơn nữa. Còn hay dễ làm khó bỏ!"
Na nhắc:
- Đồng chí bí thư chưa bàn vấn đề tiền ăn.
- Tôi ghi cả đây. Giải quyết sau. Bây giờ tôi nhắc các đồng chí mấy điểm.
Sản bỏ bút, nhìn lên. Đánh đồng bằng là nhất định mệt đấy. Phải chuẩn bị ngay tinh thần cho bộ đội.
Chúng mình không còn nhiều thì giờ đâu. Mọi việc đều phải gấp gấp lên. Muốn úp được địch thì còn
phải mệt nhiều. Còn phải hành quân đêm, còn phải đi vác gạo, còn phải tác chiến liên miên. Đừng có
nghĩ về đến đây thế nào cũng được nghỉ bù cái đã. Về đến đây là gần nhiệm vụ rồi, nghĩa là phải cố
gắng gấp đôi. Còn vấn đề bí mật, tôi vẫn thấy nhiều cậu phất phơ ngoài chỗ trú quân, diện áo Mỹ giữa
ban ngày, mua bán lung tung, đi không ngụy trang. Ngay cán bộ cũng coi thường bí mật. Đồng chí Hiền
sao không ngụy trang? Đồng chí muốn bộ đội ăn bom dây à? Các đồng chí phải về họp tổ mà chấn
chỉnh ngay đi. Kha nói thêm:
- Các cán bộ trung đội nhớ ngày mai dự sa bàn. Ít ra là bận cả buổi sáng. Chiều hôm nay, các trung
đội tiếp tục tập đào công sự. Xong, các anh nào phải đi sa bàn thì đến đây, chúng mình cùng đi đường
cái cho đỡ nhọc.
Hiền chống cái gậy trúc đứng lên, nghiêng đầu châm thuốc lá rồi cười:

- Làm lính dân chủ thật là cả một sự khó.
Tôn lù rù đi ra, mặt vẫn khó đăm đăm:
- Từng này việc là lại hết ngủ.
Độ đút sổ vào túi quần, chưa hết càu nhàu. Các cán bộ đi khỏi. Sản quay lại anh đại đội phó.
- Đồng chí Độ vừa rồi lại ăn nói lung tung quá! Tôi không tán thành tí nào cả.
- Thôi thôi tao biết rồi.
- Biết thì phải sửa...
- Thôi đã bảo tao biết rồi mà, tao là một thằng lỗ mãng...
Giọng Độ ồm ồm van nài. Kha ngáp dài, nước mắt nước mũi ràn rụa, nói đỡ cho Độ:
- Dù sao phải cẩn thẩn về sức khỏe của anh em. Câu chuyện ăn uống phải giải quyết thế nào mới
được.
Sản đã đeo xắc-cốt lên vai:
- Tao lên tiểu đoàn về vấn đề ăn xem thế nào. Chúng mày ngủ trước đi.
Kha nhìn bạn:
- Thằng Sản cứ như thế này thì ho lao mất.
Ngả lưng xuống. Kha ngủ ngay. Ngoài suối, ba bốn đám khói bay là là. Những tiếng hét giật giọng:
- Tàu bay đấy, ông trưởng ban khói um ơi.
- Tắt khói đi! Tàu bay đấy.
Đồng chí Tằng chổng mông thổi bếp, miệng lầm bầm:
- Tàu bay còn tít mù ở tận đâu! Cứ nhóm với tắt thế này thì cơm thành cháo cám.
Tiếng máy bay rung nặng nề sau những ngọn núi dưới xa.
Một tràng tiếng nổ ình ình.
- Mẹ cha nó lắm bom thế!
- Mỹ vừa tiếp viện cho mà.

Mấy chị gánh gạo xắn quần lội qua suối, những thúng gạo xoay xoay trong quang.
- Các chị để chúng tôi gánh cho nào!
Mấy chị bấm nhau.
- Kìa các chị cười gì bộ đội?
- Chị em dưới xuôi có khác!
- Các anh cứ nói, chúng em đi chợ về chứ đi đâu. Có anh nào gánh hộ em đến nhà không nào.
- Đi mạnh chứ. Nhưng mà đến mai mới đi được chị ạ.
Mấy chị đã qua suối, ngoái lại:
- Mai anh nhớ đến đón chúng em nhé.
Tiếng cười rúc rích. Mấy anh cấp dưỡng đấm nhau.
- Trêu vào!
Chú liên lạc Lũy đứng bên cạnh bếp nhìn về mé có tiếng bom, hai tay đút túi quần.
- Ăn thua mẹ gì. Chỉ chết mấy con ngan là cùng.
Tiếng bom lại ình ình. Đồng chí Tằng ngoái cổ lại:
- Chúng mày cứ bom đi. Vài bữa nữa ông lại vác cơm nắm đi bắt sống Tây lê dương!
Chú Lũy ngồi xuống cạnh chảo canh, bỏ mũ, gãi đầu, hít hít mạnh.
- Thơm gớm!
Tằng múc cho chú bé một ca:
- Đây, húp khéo kẻo bỏng.
Giác nện giày đinh ở suối lên, tay ôm mớ quần áo ướt, đầu tóc dựng đứng.
- Các cậu "keo sơn" làm gì đấy! Kỳ này keo sơn "mở" đấy phải không?
Bộ ba Thông, Cốc, Mẫn đang lúi húi ngồi khâu, nghe Giác gọi cùng ngẩng lên cả. Thông cười.
- À anh Giác, kỳ này súng máy anh đừng tắc cho anh em nhờ, không có thì "mở" không được mà lại
vỡ mặt với lựu đạn của nó đấy.
- Được rồi, được rồi.

Giác cười khà khà lũn cũn đi thẳng. Thông ướm chiếc giày vải đen vào chân, buộc dây giầy, buộc
hai quai mới đính vòng từ gót giày ra trước cổ chân, lắc đi lắc lại bàn chân có vẻ ưng ý:
- Sắp vào đồn rồi đây. Cậu Mẫn lấy cái dây dù của tôi mà đính vào giày như thế này này. Đang nhảy
vào đồn mà nó tụt ra là bỏ xác. Tôi bảo thật đấy. Chính mình, đánh Châu Yên, đã bị một mẻ chết dở
với đôi dép cao su mà lại. Chạy qua bùn, nó tụt mẹ nó ở dưới ấy, thế là cứ chân đất mà dẫm chông. Về
bò lê bò càng.
Cốc xoa tay lên cái đầu trọc, thủ thỉ:
- Trận Châu Yên, mình bị về cái đồng bùn ấy thì nhiều.
Mẫn đỏ ửng hai má như con gái. Mẫn mới bỏ nhà vào bộ đội, chưa quen. Thông chưa tha:
- Bớt ngắm vuốt đi. Soi gương luôn trông sốt ruột lắm. Mà có thấy được đàn bà con gái đếch đâu mà
diện. Ban đêm thì đi như gió. Ngày lại rúc vào bụi rậm. Cái áo Mỹ ấy cũng đừng vác ra ban ngày nữa.
Dân làng người ta trông thấy còn đếch đâu là bí mật.
Cốc vuốt phẳng cái ống quần vá dở dang, gật đầu:
- Phải rồi, về đây cần nhất là bí mật.
Mẫn lườm Cốc:
- Anh này lúc chó nào cũng nói dựa.
Cốc cười xòa, vẫn ngồi khâu. Thông nhìn, xuýt phì cười. Tính Cốc củ mỉ cù mì, không cãi với ai,
không phàn nàn, chỉ làm hùng hục. Khi hai người mới gặp nhau, Thông không thể chịu được cái tính
của Cốc. Vệ quốc gì như nó! Thông nghĩ:
"Đầu đường xó chợ đủ khoảnh, đem thân vào bộ đội, một sống hai chết còn chả cần, thằng nào bắt
nạt được ông". Thông không thích chơi với cái thằng ấy. Cho nên hồi tiểu đoàn về Bình Gia, sau trận
Việt Bắc. Cả tiểu đoàn rách như tổ đỉa, mỗi khi có việc qua phố, anh nào anh nấy lại cắm cành lá kín
cả người. Một buổi sáng, Thông và Cốc qua chợ. Một chị bán hàng xinh xẻo đứng trong nhà nói đổng
ra:
"Ối trời ơi, sức dài vai rộng gì mà thế kia. Kiếm đâu chả được ngày hai bữa cơm. Tôi mà thế thì đi
ở quách còn hơn!".
Thông vừa cáu vừa xấu hổ, đang nghĩ cách cho con mẹ một vố thì Cốc đỏ mặt đứng lại.
- Chị nói gì bộ đội?
Chị bán hàng đanh đá:
- Tôi nói gì thì anh làm gì tôi. Bộ đội bắt nạt dân à!

Người đi chợ thấy to tiếng xúm đến. Cốc quay lại đồng bào.
- Tôi xin hỏi đồng bào Bình Gia, chị này nói xấu bộ đội rách.
- Chúng tôi rách đấy, các anh em ở đây có tham gia bộ đội nữa không?
- Rách vì dân chứ làm sao. Chị ấy không phải người ở đây. Các anh đừng nghĩ chúng tôi thế. Thanh
niên Bình Gia có phải bây giờ mới đi bộ đội đâu.
Chị bán hàng xấu hổ, phải xin lỗi. Về đến nhà, ông chính trị viên tiểu đoàn gọi Cốc lên.
- Sao đồng chí lại cãi nhau với người ta thế?
Cốc xoa đầu:
- Báo cáo ban chỉ huy đó là nhiệm vụ của tôi phải cãi nhau.
Ông chính trị viên phì cười. Sau đó Thông và Cốc thành đôi bạn nối khố. Thằng Mẫn đã lại lủi lúc
nào. Khéo nó lại ra chỗ có hàng kẹo. Thằng công tử đánh chết cũng không chừa. Nó làm cho Thông cứ
lo ngay ngáy. Thông bảo Cốc:
- Thằng Mẫn phải để ý thế nào mới được. Có lẽ cậu phải gần nó, nói chuyện luôn, nhắc nhở cho nó.
Mình cứ bốp chát như mắm tôm quen tính mất rồi, nó sợ. Cậu thì nó gần hơn.
Cốc gật đầu. Thông nói tiếp:
- Mấy hôm nay thằng Tá hay rủ nó đi thuốc lá thuốc liếc luôn. Phải cẩn thận cái thằng Tá. Con ông cụ
ở văn phòng mãi, nói giỏi mãi, lần này còn lủi vào đâu được. Mồm vẫn còn nói cứng nhưng trong bụng
run lắm rồi. Mình sợ nó muốn chuồn chứ chả phải chơi. Chả gay mà.
Cốc trở nên trầm ngâm.
- Lần này rồi gay go nhiều.
- Chứ lại. Đánh đồng bằng, tàu bay, ca nông có phải đùa à.
Thông ghé đến nói khẽ:
- Hình như tụi Pháp nó tập trung tợn. Khéo chỉ độ mai kia cậu ạ.
Hai anh đội viên ngửa mặt nghe ngóng, tiếng máy bay tiến lại mỗi lúc một gần. Năm chiếc khu trục
"rắn hổ mang" đen mờ lừ lừ đi vào đám mây trắng.
***
Trời bắt đầu tối. Trong những Lũy tre thưa, lao xao tiếng dân ở lán về. Mặt ruộng lố nhố từng đám

đang tập hợp. Trẻ con gọi nhau đến xem các anh vệ quốc. Từng đàn trâu dừng lại ở các ven đồi, những
con trâu mộng sừng cong hoắt, mắt trợn lên sợ hãi. Một đại đội đã hàng một thong thả đi trên con
đường ruộng. Những tiếng huýt sáo véo von. Tổ cấp dưỡng gánh chảo nồi lồng cồng. Một anh đỏ mặt
kéo con bò đang cứng chân co cái dây về đằng sau.
- Ấy hỏng, anh làm thế nào bò không đi thì phèo cả.
- Anh cứ nặng nhời với nó đấy mà!
- Này tớ bảo đằng ấy cứ ôm lấy cổ nó hôn đánh chụt một cái là nó đi ngay.
- Anh cứ chiều quá hóa hỏng. Cho nó vài cái cành cây xem thế nào!
Anh cấp dưỡng kéo mãi không được đành buông tay. Con bò thủng thẳng rẽ xuống cạnh đường, vẫy
đuôi gặm cỏ. Họ cười ầm lên. Những ngọn đồi thẫm dần. Dãy Tam Đảo bập bềnh mây.

III.

Năm sáu anh cán bộ đại đội đứng hút thuốc lá ở cổng xóm,trên con đường đất đỏ. Đại đội trưởng
Ngọc cao lênh khênh nhìn bóng một người con gái ở xa.
- Cô nào trông quen quen chúng mày ạ.
Kha nhìn thoáng cái bóng áo cánh bông xanh của cô cán bộ đằng xa, hai vai tròn tròn dưới vành nón.
Anh hơi ngợ, nhưng lại quay đi nói chuyện tiếp với Hiền.
- Phải rồi, hôm nay anh Độ chỉ huy đại đội đi sau.
- Chúng mình cứ vượt đi trước, còn được ngủ một tí.
Kha bỗng sực nhớ, quay lại nhìn lần nữa cô cán bộ đang đi tới... Cái dáng đi cắm cúi ấy. Thôi đúng
rồi. Ô lạ thật! Người con gái đã tới nơi, cô ngẩng đầu, nhìn mấy anh bộ đội, hai mắt vui vui như còn
theo đuổi một ý nghĩ bên trong. Kha bước đến:
- Chị Lý có nhớ tôi không?
- Anh Kha! - Lý kêu khẽ... - Chết thật, tôi không nhận ra.
Lý lau mồ hôi lấm tấm trên mặt, vui vẻ:
- Mấy năm rồi mới gặp lại anh đấy nhỉ. Từ ngày Hải Phòng anh đi những đâu?

Kha hơi bực. Cô này hỏi một thằng bộ đội: "Anh đi những đâu" như là hỏi: "Anh đi chơi mát ở đâu
về". Kha trả lời:
- Lung tung cả. Đánh Tây liên miên. Chị bây giờ công tác gì? Tôi chẳng được tin tức gì của chị cả.
- Nhiều chuyện dài lắm anh ạ - Lý ngừng lại, mắt bỗng thoáng một ánh lửa, như muốn nén lại những ý
nghĩ xôn xao bên trong. Chị nói tiếp: Tôi rời Hải Phòng thì ra Quảng Yên, ở mãi năm ngoái mới về
đây. Gặp anh vội quá, nói hết thì dài lắm.
Kha không để ý đến câu nói của Lý, cười một mình.
- Trông thấy chị hôm nay tôi lại nhớ lần chị đến thăm chiến Lũy tụi tôi ở đường ga, tôi đứng đằng
sau, ngoáy cái mũ sắt, tụi Pháp quạt cho một băng, chị chạy tí chết. Chắc bây giờ chị vẫn chưa biết đấy
nhỉ.
Lý mỉm cười. Mấy anh cán bộ đi đã xa. Kha lại nhìn người bạn gái cũ. Lý trông cũng khác đi nhiều.
Có một nét nhíu giữa hai lông mày làm cho vầng trán Lý bướng bỉnh hơn trước. Nhưng rõ ràng trông
Lý không có cái hớn hở của một người ra đời gặp may mắn.
- Chóng quá. Gặp chị tôi tưởng những ngày Hải Phòng như vừa mới ngay đây thôi. Chị có nhớ hôm
rút lui, bỏ Hải Phòng ra cầu Niệm không?
Lý nghĩ: anh Kha vẫn còn bồng bột, nhiều tình cảm thật. Tính nết anh vẫn trẻ thế. Lý gật đầu:
- Vâng chóng quá.
Những kỷ niệm càng hiện đến, dồn dập. Kha nói:
- Nhanh ghê thật. À thằng Bắc bây giờ cán bộ công đoàn ở Khu tư, chị có biết không? Bình chết ở
Bắc Cạn rồi. Cô Toản tôi gặp một lần ở Yên Bái, lấy chồng được hai con.
Kha thấy như vừa gấp lại một quyển sách cũ.
- Còn chị, chị công tác ở đây đấy à?
- Không, tôi đi qua đây thôi. - Giọng Lý dịu lại. - Anh Kha bây giờ trông khỏe mà to lớn, lạ hẳn đi.
Kha nhìn lên con đường đang tối nhanh.
- Tôi vội quá, chị Lý ạ. Phải đuổi đám bạn tôi cho kịp. Chúng nó chắc ra đến đường cái rồi. Chị vào
trong này bây giờ?
- Vâng, vào đến nơi thì tối mịt mất. Giá anh có thì giờ thì tôi còn phải hỏi anh thêm nhiều chuyện
nữa. Thôi chắc rồi lại gặp anh ở mặt trận.
Lý chìa tay:
- Anh đi nhé.

Kha bắt tay chị cán bộ:
- Bàn tay chị bây giờ đầy chai sẹo rồi nhỉ. Trước chúng tôi trong lớp cứ hay gọi đùa là tay bột mãi.
Chị cho tôi xin cái huy hiệu thanh niên kia nhé.
Lý tháo cái huy hiệu gài trên áo, đưa cho Kha, nghĩ thầm: Anh Kha sắp ra trận đây. Chị hơi cảm
động.
- Chúc anh nhiều may mắn.
Hai người cùng đi vội. Trời đã tối hẳn.
***
Kha trông thấy bóng Sản giữa lúc anh chính trị viên đang giơ cái ống tay áo cụt, chỉ những đồi cỏ lau
rậm rạp dưới ánh trăng, nói với mấy anh cán bộ trung đội:
"Vùng này là chỗ căng ngày xưa Pháp đem đày những người cách mạng đây". Tới chân dốc Sỏi.
Trông từ xa, con đường trắng leo lên ngoằn ngoèo. ánh trăng động đậy trên dốc. Tiếng rào rào như tằm
ăn lá, trong đêm yên lặng. Đúng họ vệ hành quân. Một tiếng ngựa hí vẳng đến. Kha đi nhanh lên. Sản
nhận ra bạn, hỏi:
- Nói chuyện lâu thế? Chị Lý quen mày thân không?
- À, cô ấy trước học cùng lớp với tao ở Hải Phòng.
Kha mỉm cười một mình nghĩ lại những ngày cũ. Hồi ấy Kha cũng hơi yêu Lý đấy. Hay nói cho đúng
hơn là thích gần cô bạn nghịch ngợm và bướng bỉnh ấy. Nhưng sao bây giờ Lý có vẻ lo nghĩ nhiều.
Không ngờ Lý thay đổi đi nhiều quá. Sản bảo:
- Chị ấy mới ở Quảng Yên về đấy. Tây bắt ném xuống sông một lần. Một lần tù gần hai tháng. Chị ấy
bị nó tra tấn dã man lắm. Thằng Ngọc vừa kể chuyện tao nghe. Vợ nó cùng công tác với chị ấy ở Thủy
Nguyên. Hồi đi võ trang năm ngoái ở ngoài mỏ, tao cũng được nghe nói đến chị ấy một lần, hôm nay
mới biết mặt.
Kha kêu thầm: Thảo nào. Thảo nào. Anh nhớ lại cái tia lửa trong mắt Lý, khi Lý nói: "Kể hết thì dài
lắm".
Kha hỏi:
- Thế sao lại về đây?
- Về lâu rồi. Ở ngoài ấy lộ không hoạt động được nữa.
Sản cười.

- Nghe nói chị ấy cũng là tay đáo để. À Kha này, thằng Độ vừa có cái tin choáng người.
- Sao?
- Lúc chiều nó láng cháng ra phố Vân gặp người làng ở Quảng Yên lên. Vợ con nó vừa bị mất tích cả
trong một trận càn quét.
Kha giật mình:
- Thế nào?
Sản nhìn lên đoàn bộ đội trước mặt.
- Nó cũng mấy năm chưa về nhà. Mai chúng mình phải nói chuyện với nó về việc ấy. Tao thương nó
quá. Kha ạ.
Sản ngừng lại suy nghĩ rồi nói tiếp:
- Tất cả các tỉnh dưới kia tụi Pháp đang càn quét ngày đêm, vì chúng nó sợ đồng bằng sẽ vỡ tung lên
trong lúc chúng mình đánh ở đây.
***
Đoàn bộ đội trông như một đoàn vận tải. Toàn những gánh đạn. Đội viên gánh bằng đòn tre, dân công
gánh bằng quang thúng. Họ đi hàng một thong thả. Mấy cái áo ca-pốt của các anh cán bộ đi ngoài hàng.
Những chấm thuốc lá vẩy đi vẩy lại. Tiếng sắt lích dích, ti tách. Bóng một con ngựa cao, đuôi phe
phẩy. Một đoàn lừa tai vểnh nhọn, cổ gật gật, thồ những tảng đen lù lù: Pháo binh! Đỉnh đồi, một anh
đứng giữa đường tu bi-đông nước ừng ực, cái mũ sắt kiểu tây năm cát tó ngửa về đằng sau. Năm sáu
bóng áo ca-pốt tụm lại một đám, chuyện rì rầm. Một anh đội viên nằm nghỉ, mũ úp lên mặt. Làn khói
phì phèo trên cái píp của một anh ngồi im như tượng trên tảng đá, tay chống lên cằm. Lại những gánh
đạn lắc lư, kĩu kịt. Những bóng lừa tai nhọn dựng đứng. Từ trên đỉnh dốc, con đường thoai thoải
xuống. Dòng bộ độ thoai thoải xuống, nhấp nhô. Tiếng chân người, chân ngựa, tiếng xẻng đập vào
mông, tiếng xích sắt lích dích, tiếng xoong nồi bồng bênh, một tiếng huýt sáo khe khẽ. Trong ngực Kha
một cái gì đầy ắp, dâng lên, nén xuống thong thả, cùng một nhịp với dòng người dài mãi, kéo xuống
đồng bằng.
***
Gà gáy, trung đoàn tới vị trí trú quân. Khu rừng phút chốc náo động hẳn lên. ánh đèn bấm loang
loáng dưới các vòm lá. Ba lô bỏ xuống, những tiếng thở phào.
- Tưởng còn đi mãi!
- Dậy, dậy, sao lại ngồi ngay đấy mà ngủ.
- Các ông ơi, xếp súng và đồ đạc gọn vào gốc cây rồi đào hố cá nhân ngay.

- Bỏ mẹ, sức đâu mà đào nữa!
Tiếng cuốc đất thình thịch. Một tiếng kêu:
- Mở mắt ra, tí nữa thì bổ vào đầu người ta!
Mẫn buồn ngủ quá, không thể chịu nổi.
- Anh Thông cho tôi ngủ năm phút thôi, rồi lại dậy ngay.
- Có mà năm phút. Ngả lưng xuống thì trời lay được anh. Thôi cố đi. Sáng ra tàu bay như rươi không
phải bỡn đâu. Có muốn ăn đạn của nó thì cứ việc ngủ.
Cốc dừng tay cuốc, gọi:
- Cậu Mẫn đem xẻng lại đây. Tớ với cậu thằng cuốc thằng xúc cho chóng. Này cho cậu mẩu thuốc lá,
hút cho tỉnh ngủ rồi quàng quàng lên.
Tiểu đội trưởng Thiềng chống cán xẻng lau mồ hôi:
- Tôi báo tin cho anh em biết sáng nay có thịt bò.
- Hoan hô thịt bò.
- Gớm tỉnh cả người.
Thiềng tiếp:
- ... Mà bắt đầu từ hôm nay chúng mình được ăn thêm gấp rưỡi.
- Ối giời, thế thì hoan hô quá còn gì. Đào đến bốn cái lỗ như thế này cũng được.
- Xin anh.
- Thôi cuốc khỏe lên. Hết giờ đến nơi rồi.
Tiếng cuốc đất dồn dập khắp mọi phía. Thông hai mắt đen tròn bảo khẽ Cốc và Mẫn:
- Điệu này là choảng đến nơi.
Cốc gật:
- Đúng đấy. Tổ mình hôm nay làm thang cho mà xem.
Mẫn vừa hí hửng, vừa lo lắng:
- Độ bao giờ hả các anh?

- Biết thế nào được... Nhưng mà nhất định là choảng ngay.
Cốc vừa cuốc vừa giảng cho Mẫn:
- Khó gì mà chẳng đoán ra. Đi hỏa tốc như thế, chả nhẽ đến đây nằm ăn hai bữa thịt bò.
Cốc ngoái cổ nhìn lên dãy Tam Đảo:
- Còn xa gì, nó ở bên kia kìa.
Mẫn quay lại nhìn lên dãy núi đứng chằn chặn, hình như đã nghe thấy tiếng súng.
***
Buổi sáng nhiều sương. Các cán bộ từng đại đội bắt đầu đến dần. Khu sa bàn thiết lập trên một đỉnh
đồi bằng phẳng. Nó là ba cái sa bàn thì đúng hơn. Ba cái đồn thu nhỏ đã được đắp ở ba phía. Mấy anh
cán bộ của đại đội Trần Phú bước lên đỉnh đồi, đứng lại nhìn quanh những nấm đất, những đường vôi
ngoằn ngoèo.
- Đánh đồn các cậu ạ.
Họ yên lặng đi vào. Từ hôm bắt đầu đi, họ vẫn xì xào với nhau:
"Chuyến này Tây đề phòng dữ lắm, nó tập trung lớn ở đồng bằng". Và họ bàn tán với nhau "có lẽ
đánh nhiều đồn". Nhưng trên đường đi, đó vẫn là chuyện đoán trước, chờ đợi xa xôi. Hôm nay rõ hẳn:
họ sẽ đánh đồn.
Trong đầu mỗi anh cán bộ hiện lên những trận đánh đồn năm ngoái, năm trước, những cái đồn Tây
tua tủa hàng rào lông dím như những con vật sống biết lồng lộn khi bị vây, và biết cào xé chống chọi
đến cùng. Trong một trận đánh vận động, mọi người ào ào cuốn đi, như trong một cơn nước lũ. Đánh
đồn khác nào nhảy vào một vòng tròn, trước một con thú dữ gầm ghè và tuyệt vọng. Quang cảnh sa bàn
hôm nay giống như bao nhiêu sa bàn nhữn...